Taping i kinesiotaping – co to daje i jak go stosować prawidłowo

Kolorowe taśmy naklejone na skórę sportowców to widok, który od pewnego czasu nikogo już nie dziwi. Te charakterystyczne plastry to element metody fizjoterapeutycznej znanej jako taping, a dokładniej kinesiotaping, czyli tak zwane plastrowanie dynamiczne. Wbrew pozorom nie jest to chwilowa moda – to sprawdzona technika terapii, która zdobywa coraz większą popularność nie tylko w sporcie, ale również w rehabilitacji po urazach, łagodzeniu bólu czy leczeniu różnych schorzeń.

Taping polega na oklejaniu wybranych części ciała specjalnymi, elastycznymi taśmami. Odpowiednio zastosowane plastry kinezjologiczne nie ograniczają ruchów, a wręcz przeciwnie – wspierają pracę mięśni i stawów, pomagając organizmowi w powrocie do sprawności. Co dokładnie daje kinesiotaping i jak prawidłowo go stosować? Poniżej wyjaśniamy podstawy tej metody i jej praktyczne zastosowania.

Co to jest taping i kinesiotaping?

Termin taping wywodzi się z medycyny sportowej i początkowo odnosił się do oklejania ciała taśmami w celu stabilizacji lub ochrony kontuzjowanych struktur. Dawniej stosowano głównie sztywne, białe plastry sportowe, które mocno usztywniały staw (np. klasyczny taping kostki u piłkarza). Kinesiotaping natomiast to unowocześniona forma tapingu, wykorzystująca elastyczne taśmy kinezjologiczne. Metodę tę opracował w latach 70. XX wieku japoński chiropraktyk dr Kenzo Kase, opierając jej założenia na wiedzy z zakresu kinezjologii (nauki o ruchu).

W odróżnieniu od sztywnych plastrów, taśmy używane w kinesiotapingu są wykonane z bawełny i tworzywa o właściwościach elastycznych, zbliżonych do ludzkiej skóry. Posiadają one klej medyczny i mogą rozciągać się zazwyczaj od 130% do 160% swojej długości, dzięki czemu naklejony plaster nie ogranicza ruchów w stawie. Co więcej, kinesiotaping nie zawiera w sobie żadnych leków ani substancji chemicznych – działa czysto mechanicznie i sensorycznie. Właśnie dlatego metoda ta jest bezpieczna i może być stosowana u osób w każdym wieku, nawet u dzieci czy kobiet w ciąży.

W praktyce określeń taping i kinesiotaping często używa się zamiennie. Wielu pacjentów mówi po prostu o „tejpach” lub „plastrach rehabilitacyjnych”. Kinesiotaping bywa też nazywany potocznie „plastrami dla sportowców”, ponieważ to właśnie u zawodników można najczęściej dostrzec kolorowe taśmy na skórze. Warto jednak pamiętać, że plastrowanie dynamiczne znajduje zastosowanie nie tylko u osób aktywnych fizycznie, ale również w leczeniu wielu różnych dolegliwości u pacjentów prowadzących zwykły tryb życia.

Jak działa kinesiotaping?

Podstawą działania plastrowania dynamicznego jest elastyczność taśm oraz ich specyficzny sposób aplikacji. Taśma kinezjologiczna po naklejeniu na skórę delikatnie ją unosi i marszczy, tworząc charakterystyczne pofałdowania widoczne na powierzchni. W ten sposób zwiększa się przestrzeń między skórą a leżącymi pod nią tkankami (mięśniami, powięzią). Efektem jest poprawa mikrokrążenia krwi oraz usprawnienie przepływu limfy w oklejonej okolicy. Lepsze krążenie oznacza większy dopływ tlenu i składników odżywczych do tkanek, a także szybsze odprowadzanie zbędnych produktów przemiany materii. W praktyce przekłada się to na szybszą regenerację uszkodzonych struktur oraz zmniejszenie obrzęków.

Drugim ważnym aspektem jest działanie sensoryczne. Uniesienie skóry przez plaster zmniejsza nacisk na receptory bólowe znajdujące się w skórze i tkankach podskórnych. Mówiąc prościej – kinesiotaping pomaga uśmierzać ból, ponieważ niweluje drażnienie zakończeń nerwowych odpowiedzialnych za sygnały bólowe. Z tego powodu przez wielu pacjentów takie plastry określane są jako „taśmy przeciwbólowe”. Dodatkowo, taśma przyklejona na ciało ciągle oddziałuje na okoliczne receptory czucia głębokiego (proprioceptywne). Mózg otrzymuje więcej informacji na temat ułożenia i ruchu danego obszaru ciała, co poprawia koordynację i stabilizację stawu. W efekcie łatwiej jest utrzymać prawidłową postawę lub bezpieczny zakres ruchu – plastry działają jak dyskretne „przypomnienie” dla ciała, jak powinno się poruszać.

Trzeci mechanizm to fizyczne wsparcie dla mięśni i stawów. Taśmy kinezjologiczne mogą być aplikowane w taki sposób, aby albo odciążyć osłabiony mięsień (przejmując część jego pracy), albo też wspomóc pracę nadmiernie napiętego mięśnia poprzez rozluźnienie go. W zależności od techniki, kinesiotaping może stabilizować staw (nie ograniczając jednak jego ruchomości) albo wręcz przeciwnie – zwiększać zakres ruchu, jeśli dana partia ciała była przykurczona lub zblokowana. Ta wszechstronność sprawia, że doświadczony terapeuta potrafi wykorzystać taping zarówno do ochrony struktury przed urazem, jak i do aktywnego pobudzenia słabszych mięśni do pracy.

Wszystkie te efekty razem powodują, że prawidłowo zaaplikowany taping przyczynia się do zmniejszenia bólu, stanu zapalnego i napięcia mięśni. Pacjenci często odczuwają ulgę niemal natychmiast po naklejeniu tejpów. Co istotne, plastry działają całodobowo – terapeutyczne oddziaływanie trwa przez 24 godziny na dobę, przez kilka dni, gdy nosimy taśmę na skórze. To dlatego kinesiotaping jest świetnym uzupełnieniem tradycyjnej rehabilitacji: efekt terapeutyczny utrzymuje się nawet pomiędzy kolejnymi wizytami u fizjoterapeuty.

Wskazania do stosowania tapingu

Metoda plastrowania dynamicznego jest niezwykle wszechstronna. Fizjoterapeuci wykorzystują taping jako wsparcie terapii w wielu różnych sytuacjach. Najczęstsze wskazania do kinesiotapingu to między innymi:

• Urazy i kontuzje sportowe – skręcenia stawów (np. skręcony staw skokowy), naderwania mięśni, stłuczenia, uszkodzenia więzadeł. Taping pomaga zmniejszyć ból po urazie, ogranicza powstawanie obrzęku i stabilizuje kontuzjowany obszar (np. staw kolanowy czy skokowy) bez całkowitego unieruchomienia.
• Bóle kręgosłupa i stawów – dolegliwości takie jak bóle odcinka lędźwiowego, napięciowe bóle karku, ból barku czy kolan mogą być łagodzone za pomocą odpowiednio naklejonych taśm. Plastry odciążają przeciążone mięśnie przykręgosłupowe, poprawiają ustawienie segmentów kręgosłupa i zmniejszają sygnały bólowe.
• Obrzęki limfatyczne – w przypadku opuchlizny spowodowanej zastojem limfy (np. po urazie, operacji lub u kobiet po mastektomii) stosuje się kinesiotaping limfatyczny. Specjalna aplikacja taśm pomaga odprowadzić nadmiar limfy do węzłów chłonnych, zmniejszając obrzęk i uczucie ciężaru.
• Rehabilitacja pooperacyjna – plastrowanie dynamiczne przyspiesza regenerację tkanek po zabiegach chirurgicznych, zwłaszcza ortopedycznych. Taśmy zmniejszają obrzęki pooperacyjne, wspomagają gojenie się blizn (czyniąc je bardziej elastycznymi) i redukują ból pooperacyjny.
• Problemy przeciążeniowe i zwyrodnieniowe – kinesiotaping stosuje się również przy przewlekłych bólach stawów wynikających ze zmian zwyrodnieniowych (np. kolano, biodro) czy przy dolegliwościach takich jak „łokieć tenisisty” (zapalenie nadkłykcia) lub ostroga piętowa. Odpowiednio naklejone tejpy łagodzą stan zapalny i zmniejszają napięcie tkanek w okolicy zmienionej chorobowo.
• Wady postawy i napięcia mięśniowe – u osób z wadami postawy (np. skolioza, okrągłe plecy) oraz zaburzeniami napięcia mięśniowego taping może wspomóc terapię. U dzieci plastry pomagają np. w korekcji ustawienia łopatek, stóp czy przy asymetriach mięśniowych. Taśmy dają bodziec do prawidłowego ułożenia ciała i wspierają słabsze grupy mięśni.
• Ciąża – kinesiotaping jest bezpieczny dla kobiet w ciąży, dlatego wykorzystuje się go m.in. do łagodzenia bólów krzyżowo-lędźwiowych w trzecim trymestrze czy zmniejszania obrzęków nóg. Elastyczne plastry dają wsparcie przeciążonym mięśniom grzbietu i brzucha bez żadnej farmakologii.
• Zwiększenie wydolności w sporcie – wielu sportowców korzysta z tapingu nie tylko po urazach, ale też profilaktycznie. Plastry mogą nieznacznie poprawiać kontrolę mięśniową i czucie głębokie, co przekłada się na lepszą koordynację ruchową. Dodatkowo działanie przeciwbólowe i przeciwobrzękowe tejpów sprawia, że zawodnik szybciej wraca do pełni sił po intensywnym wysiłku.
• Inne zastosowania – plastrowanie dynamiczne jest wykorzystywane także pomocniczo w różnych dziedzinach fizjoterapii. Przykładowo w neurologii stosuje się tejpy u pacjentów po udarach mózgu (w celu poprawy napięcia mięśniowego), w logopedii u dzieci z zaburzeniami funkcji ust i języka, a nawet w kosmetologii do tapingu estetycznego twarzy.

Przeciwwskazania do tapingu

Choć kinesiotaping jest metodą bardzo bezpieczną i nieinwazyjną, istnieją pewne sytuacje, w których nie powinno się go stosować. Główne przeciwwskazania to:

• Ciężkie choroby skóry w miejscu planowanej aplikacji – np. aktywna łuszczyca, atopowe zapalenie skóry w fazie zaostrzenia, rozległe egzemy lub infekcje skórne. Naklejanie taśm na zmienioną chorobowo skórę może pogorszyć jej stan.
• Świeżo uszkodzona skóra – nie należy oklejać miejsc z otwartymi ranami, oparzeniami, ani świeżymi bliznami po operacji (do czasu całkowitego zagojenia). Plastry nie powinny być też naklejane na skórę bezpośrednio po zabiegu depilacji (skóra jest wówczas podrażniona).
• Planowane zabiegi fizykoterapeutyczne – jeśli dana okolica ciała ma być poddawana zabiegom takim jak elektroterapia, laseroterapia czy ultradźwięki, plastry mogą przeszkadzać w przenikaniu bodźców. Lepiej odłożyć taping do czasu zakończenia danej serii zabiegów fizykalnych.
• Uczulenie na klej akrylowy – zdarza się niezwykle rzadko, ale u niektórych osób może wystąpić reakcja alergiczna na substancję klejącą plastra. Jeżeli przy poprzednich aplikacjach pojawiały się silne zaczerwienienie, świąd czy pęcherzyki na skórze, należy zrezygnować z tej metody.

Jak prawidłowo stosować kinesiotaping?

Chociaż teoretycznie naklejenie plastra wydaje się prostą czynnością, prawidłowe wykonanie tapingu wymaga znajomości anatomii i zasad tej metody. Dlatego najlepiej, aby kinesiotaping wykonywał wykwalifikowany fizjoterapeuta. Jeśli jednak chcemy spróbować zastosować tejpy samodzielnie, warto przestrzegać kilku zasad, by uzyskać pożądany efekt terapeutyczny i uniknąć błędów.

Przygotowanie skóry do tapingu

Skóra, na którą będzie naklejany plaster, powinna być czysta i sucha. Najlepiej umyć ją mydłem i dokładnie osuszyć, nie nakładać tuż przed aplikacją żadnych balsamów ani olejków (zmniejszają przyczepność taśm). Nie zaleca się przemywania skóry spirytusem – może to wywołać podrażnienie w kontakcie z klejem akrylowym. Jeśli w miejscu aplikacji występuje gęste owłosienie, należy je delikatnie usunąć (ogolić lub przyciąć maszynką), aby plaster dobrze przylegał.

Przed naklejeniem taśmy warto odpowiednio uciąć plaster – zazwyczaj taśmę odmierza się i docina na pożądaną długość, a końce plastra zaokrągla nożyczkami (taki zaokrąglony róg mniej się haczy o ubranie, co zapobiega przedwczesnemu odklejaniu tejpa).

Technika aplikacji taśm

Bardzo ważne jest prawidłowe ułożenie ciała przed naklejeniem taśm. Najczęściej terapeuta prosi pacjenta o ustawienie kończyny lub tułowia w takiej pozycji, by mięśnie i skóra były już wstępnie rozciągnięte. Na przykład przy tapingu mięśnia łydki stopę zgina się maksymalnie w stronę kolana (grzbietowo), aby skóra na łydce się napięła. Tak przygotowany plaster (docięty na odpowiedni kształt i długość) naklejamy na skórę krok po kroku:

1. Oderwij papierowe zabezpieczenie z końców taśmy (kilka centymetrów) i przyklej oba końce plastra we wskazanym miejscu bez napinania taśmy. Końce (tzw. kotwice) zawsze nakleja się na skórę luźną, nie naciągając ich.
2. Następnie stopniowo odklejaj resztę papieru i przyklejaj środkową część plastra. W zależności od potrzeb plaster może być naciągnięty w trakcie naklejania lub zupełnie luźny. Dla osłabionych mięśni często stosuje się technikę bez naciągu (a jedynie przy rozciągniętym mięśniu), natomiast w przypadku więzadeł lub stawów bywa zalecany pewien stopień naciągu dla lepszego wsparcia.
3. Po naklejeniu całej taśmy delikatnie przesuń kilkukrotnie dłoń po powierzchni plastra (potrzyj go). Ciepło skóry i tarcie aktywuje klej, sprawiając, że taśma mocniej przywiera.

Podczas aplikacji unikaj dotykania palcami klejącej strony taśmy bardziej niż to konieczne – zmniejsza to lepkość. Staraj się też nie rozciągać plastra maksymalnie na całej jego długości, chyba że wymaga tego konkretna technika. Zbyt duży naciąg może powodować podrażnienia skóry (charakterystyczne czerwone pręgi lub „odbicia” kształtu taśmy na skórze). Jeżeli plaster jest dobrze naklejony, praktycznie nie powinien być odczuwalny jako dyskomfort – po kilku minutach użytkownik zapomina, że w ogóle go ma.

Czas noszenia plastrów i pielęgnacja

Typowa aplikacja kinesiotapingu pozostaje na skórze od kilku dni do nawet tygodnia. Najczęściej zaleca się noszenie taśm około 5 dni. Maksymalny okres jednorazowego noszenia wynosi około 7 dni – po tym czasie należy plaster zdjąć, aby skóra mogła odpocząć. Jeżeli istnieje potrzeba kontynuacji terapii, następną aplikację można przykleić po kilkudziesięciu godzinach przerwy (dzień przerwy pozwala usunąć resztki kleju i zmniejsza ryzyko podrażnienia).

Podczas noszenia tejpów można normalnie funkcjonować – taśmy są wodoodporne, więc codzienna higiena czy prysznic nie stanowi problemu. Po zmoczeniu plastra należy jednak unikać energicznego pocierania go ręcznikiem (lepiej osuszyć miejsce przykładając miękki ręcznik). Lepiej też zrezygnować z długich kąpieli w bardzo gorącej wodzie, sauny czy intensywnego opalania – długotrwałe ciepło i pot mogą osłabiać działanie kleju.

Aby bezpiecznie zdjąć plaster, można go najpierw namoczyć w ciepłej wodzie (np. podczas prysznica) lub użyć oliwki do nasączenia taśm – to ułatwia odklejenie. Następnie delikatnie, powoli zdejmujemy taśmę ze skóry (najlepiej robić to w kierunku rośnięcia włosków na skórze, aby nie podrażniać mieszków). Po ściągnięciu tejpa warto posmarować skórę łagodnym kremem.

Pamiętaj, że kinesiotaping nie powinien wywoływać silnego bólu ani pieczenia. Jeżeli już po naklejeniu odczuwasz mocny dyskomfort, skóra bardzo Cię swędzi albo pojawia się wyraźne podrażnienie – zdejmij plaster, by nie doprowadzić do ewentualnego odczynu alergicznego.

W razie wątpliwości zawsze warto skonsultować się z fizjoterapeutą. Profesjonalnie wykonany taping daje najlepsze rezultaty terapeutyczne – doświadczeni specjaliści z FizjoPunkt oferują plastrowanie dynamiczne w ramach kompleksowej rehabilitacji, dbając o prawidłową technikę i indywidualne dopasowanie aplikacji do potrzeb pacjenta.